lai - Zilthli

KUMTHAR

G. Biak Nawl

Vawlei cung miphun vialte nih nithla relnak (calendar) an i ngeih cio dih i, a hme bik kan Lai miphun zong nih kan pupa chan in nithla relnak cu kan rak i ngeih ve cang. Thla min kan sak ning belte an i lo cio lo. Calendar a rak i thawknak hi BC chan in a rak si i, atu i vawlei cung dihlak nih zulhmi nithla relnak hi cu, Julian Calendar timi Rome siangpahrang Julius Caesar nih 46 BC ah a rak sermi zulh in a si bik i, Julian Calendar ti a rak si. Nithla relnak a um caah Kumthar ti hi a hung umnak a si. Nithla relnak a um lo ahcun Kumthar ti awk a um kho lo. Khuacaan cu an sining tein an i thleng lengmang ko hna i, a thar ti awk an um hlei lo. Sihmanhsehlaw, caan kan timi cu i din loin a kal lengmang ko i, cucu vawlei mi kan caah ah cun, vawleipi hi hmaan tein aa mer kha a si. A si kunah , vawlei pumpi hi , i mer loin va um seh law, caan cu tah zeitin dah kan rel hnga ti hi biahalnak a um kho. Vawlei hi aa mer lo ahcun ni nih a hei khangh colh ko hnga i a va lo dup ko hnga. Asinain, caanrelnak(ages=eon) tu cu a um ko hnga. Cucu khuaruahhar ngai a si. Nikum Kumthar le tukum Kumthar an i khah ti lonak cu, cu “eon” nih cun a fianter. Tahchunhnak ah, nikum nakin tukum ah cun kumkhat in na hung upat deuh(na can deuh) kha caan nih a kan thlen cu a si.

Laimi kan Kumthar cu kan nithla relnak thla hmanung bik Dipa( December 15 ) dih hnu Tangkhawng( December 16 maw, cu hrawng) ni hmasa bik khi a si ve. Kan rel ning aa khah lo caah le, Tho, hawi sin i tuah kan duh caah, Kumthar cu Oct. 16 hrawngah kan thial. Zeikhum va si ai kun, Laimi zong kumthar kan ngei ve ko ti kha kan hngalh cio awk a si.Mi cheukaht nih Laimi cu Kumthar kan ngeih lo caa

Kenret

A chuah lai kan i ngaih ngaimi Khuahlun Kenret KVCD le DVD cu Feb. 16 ni thawk in Kawlrawn le Laitlang lei ah phawtzamh hram thawk a si lai. Tapephel pakhat Ks.2000 a si lai. Hlasak thiam an tling i hlabia zong a tha taktak tiah thawng kan theih.

“Kan rak timhtuah lion akin a chuah hnu ah a tha deuh suaumau. Naihrawng Khuahlun e-groups i kan i ceih bikmi zong a si. A hlei in, Malay le U.S un kan unau pawl cu an lunglen a zual ko. Annih lei hi an rak hmuhnak Zarhkhat a si cang i atu hi an rak zuar colh ve lai,” tiah Kenret Director Kennedy Lalram Lian nih Zilthli sinah a chim. (Zilthli Thawnghlat)

Na Derthau Ruangah Na Lungre A Thei Maw?

F Cabuai cungah tha te’n thu law,ei. Tapchak,innleng, kal-um pah in rawl ei kha hrial i zuam.

F. Thaithawh, chuncaw, le zanriah ti’n, vui thum thengmang in uak nawn i, ei nakin tlawm nawn vui thum le khaisupsap vui hnih hrawng ei ah a tha deuh. A tlawmtam bal cu aa tluk ah a tha hnga.

F Ei awk hmuh fatin ka duh pet tiah ei lawng i serh hlah. Thaunak dah a tam tuk ahcun na puak lai. Na ka zong kha dinh caan pek pah ve a herh.

F Zanriah hi pakan fate khengkhat in ei i zuam. Naa zat hringhran lo hmanhah tlawm te lawng i chap.

F Kheng khat ti cang cun kheng khat taktak lawng fawh na ei lai eeei ! Rualchuan pah ah va tep dukdak hlah. Cekcek te zong i khai pah law na mit a thit hmanhah na or hna tal a’n ngam deuh lai. Rawlthing hlei lai phan ruangah rawl hnek va hmang hlah..

(The Myanmar Times Vol.15, No.297)

-5-

BUANG-ROH, KING-ROH

G. Biak Nawl

Ngaktah le buang-roh , Ngaktah le king-roh timi hi kan lai Pupa chimkeem phungthlukbia a si. Acheu nih ngaktah le buang-roh , ngaktah le king-roh an ti theo i, mithi Rev. S.Van Hre nih cun ,Ngaktah le king-roh a rak ti tawn, “Ngaktah “timi biafang nih a sawh duhmi cu ngakte ( ngakchia ) tap le cihai in a um mi khi a si ii , Buang-roh timi cu rawltaam in roh tak mi tinak a si.Buang timi cu vawlei hak kha buan lak ii thlawh,le cuat, zeital a um hnga maw, tiin suat khi a si. Vok zong leeng i a chuah cang ka buang ton in rawl a kawl colh ko lai.Roh timi cu , thihtaak , Taantaak khi a si ii, Ro cu rohtak mi a si. King timi cu king-hai ngaiin um,lungleeng ningtii in um khi a si, Zaan-king-dai kan ti ahcun, Thawng-pang aw-aan zeihmanh um loin, dai diamduam piin ningtih hruai in a um khi a si.Cucaah Ngak-tah King-roh kan ti tik ah Cihai, Lileeng, Ningti in thihtaak mi ngak-tap, tinak a si,Ngak-tah buang-roh kan ti ahcun, rawl-taam, ti-hal in thihtaak mi ngak-tap tinak a si ve thiamthiam. Ngaktah kingroh hramh hi, Ngun-songkhoi he an khahchunh theo ii, ngaktah kingroh serhsat hi sanglai nih a duh lo an ti tawn. Ngak-tah King-roh misaa chuaklak in a cawmkeng, a zohkhenh khomi cu, hring-nu sorpa, michuak tha sinak thluahchuah vanni an hoi tiah lai pupa nih an rak zumh. Cut-zaat hnu pi zong ah, hringtu nu le an thih ahcun, kan ngak-tah tiah kan ti theo ve. A suallam cu, kilhkamh tu nu le pa an um ti lo khin cun, mah lila khan u le pa dirhmun pi ah hun ii chiah a hau cang ii, caan karlak cu lungthin a ngak-tah ko ti kha a sawh khun. Ngak-tah mi chuak sual an um ciammaam ahcun, thatlonak le hnahnawhnak an chuah pi tawn. Nu cingcih lo le pa muangmuah lo, tiah phungthlukbia kan ngeih ii, hmet lio tein nu le pa nih chimhhrin, zoh-khenh, thithruaile kilhkamh um lo cun, fa le an luar, an chol, khua ping an ruat ii, minung lungthin keng lo ah an ii chuah tinak a si, Cucaah, ngaktah kingroh hi ningcang tein hramh, cawmken, thit-hruai le kilhkamh an hohnak zong hi a si chih ve.

(Restricted)

Thawng Ngai Le Raltha Ngai In Jos. 1:9

Vol. 6 No. 2 February 11,2007

LINGKIL AAN

Ni cu a chuaknak keel in a chuak i a tlaknak keel in a tla. Ni khat a liam i ni hnihnak, a liam ve than i ni li, ni nga … . Kutdong khiah in ni le thla vun rel than ahcun HKBC a dirnak kumkhat a tling manh ko cang. Pathian nih thangthatnak le sunparnak co dih ko seh!

Kum khat a liam cu kum hnihnak aa thawk nakhnga a si. Hmailei kan lamthluan pi hei cuanh ah a dong dingin kan hmu lo. Dong hlah seh ti kan duh i pehzulh thliahmah zong a herh. A liamcia kum khat chung kan hmuhtonmi hi kan pal cuahmahmi kum caah a hna, a hram a si. Kha a liamcia kum zong kha amah hlan kum nih a rak hrin lila mi a rak si. Ruahnolh kan ser than ahcun kan Biakrun sak lio caan, harsatnak phun zakip, ngaihchiatnak le lungkuai mitthli tlak lio caan, hmur le ka nih a phuan khawh lo tiangin kan rak temh kha…. Vun ruah deuh ah lungfah a zual. Chimphuan lenah a dong lai lo. Aa remh kho ti ve lai lo. Aa thleng kho ding a si ti lo. Sihmanhseh law, Pathian nih a hngalh ko. A philh lai lo. A philh hrimhrim lai lo. Zeicahtiah, Amah nih pei kha ti khan rak si seh a timi a si cu….

Cucaah, kan temhtuarnak, kan retheihnak le ningzah mualphonak hna kha vanram laksawng caah chiahpiak kan si ko timi hnangamnak nih thazaangthar kan pe seh law A rianthiang ah i pumpe chin ko hna u sih.

Thihlut Tambik Laimi ah

Thihlut cu mi nunnak khamh a si tiah Pu Cung Hu nih a ti. Nihin zongah Hakha ah thihlutnak in mi nunnak khamh cuahmah a si. Hlan in nihin ni tiang Laimi lakah thi hlutnak in mi nunnak tambik a khamhmi cu Falam khua i Pu Peter Zung Uk a si an ti. Voi 76 a hlut cang. An chimnak ah cun Lai Phunpi Ni ah conglawmhnak laksawng pek a si lai tiah thawng kan theih.(Zilthli Thawnghlat)

2007 Tang Hra Camipuai Ni le Caan

Ni Caan Subjects

14-3-07 9:00-12:00am Myanmar

15-3-07 9:00-12:00am English

16-3-07 9:00-12:00am Mathematics

17-3-07 9:00-12:00am Chemistry

19-3-07 9:00-12:00am Physics

20-3-07 9:00-12:00am Bio/His

21-3-07 9:00-12:00am Geography

22-3-07 9:00-12:00am Economics

23-3-07 9:00-12:00am Optional Myanmar

Kawp Ngei Lo Bia Zai

Thil man sung bik maw na ngen ee,

Van bawi kutser partha na hluan ee,

Sung khunpar dawh iang ngei thinlung,

Partha hlei cuai lengnu dawh khun,

Semmawng hnakchuan tunu hal bang,

Thil man sung maw na ngen ee,

Nunnak pek in kawl tawn tung ee,

Semmawng hnakchuan nun na hluan ee,

Cerlian ni bang muisam kengtu,

Partha borh bang liam aa zal ai,

Ka bihzun tung sawmtling lak ah,

Zatial tlaih in zuanh ngam si ve hnga maw?

R. Cung Lian

-2-

Dinti A Karh Lai

Hakha cu dinti kan har deuh caah tiah Khuanu Khuapa khuakhan lairelnak in bawmhnak an hal i UNICEF nih Sing 130 an kan bawmh.A zaat deuh lai lo caah hal chap ding in timhtuahnak ngeih cuahmah liopi a si tiah tuanvo ngeitu sin in thawng kan theih. (Zilthli Thawnghlat)

VKan thawngV

V Senior Pastor Rev. J. Biak Peng cu CBA nih training ah an sawm i a kalnak in Feb. 12 ni ah kan sin a phan than lai.

V A vui 4 nak HKBC Church Council meeting cu Jan.27 ni ahkhan tlamtling ngai’n kan tuah.

V Early Childhood Care and Development (ECCD) riantuannak he pehtlai in Kawlrawn lei in Sayama Cathy hruainak in upa minung 5 hna cu Jan.28 ni ahkhan kan Khrihfabu ah an rak kan tlawng i ngakchia zohkhenhnak kong he pehtlai in nupa hna he ceihmai tinak an tuah.

V Tu thla Hakha Town Churches Women Fellowship bupi pumhnak cu Carson Church(Khuathar) ah an tuah. Hlaremh zuamnak an tuahchih caah kan nule minung 30 renglo hna zong an vaa tel kho.

V Hmaizarh, Feb 18 ni Nunphung Zarhpi Ni a si lai i C.E Dept. nih caan an hman lai. Nunphung upatnak canah aa pummi paoh nih Laithil i hruk dih a si lai.

V Tu kum HBA BM meeting cu Vanmualthar(Lichia) ah Feb.23 in 25 tiang tuah a si lai. Kan Khrihfabu in minung 14 aa tel ve ding kan si.

V Rev. Mang Kio Thang Memorial Hall saknak caah ti’n kan nule nih tu kum Lai Miphunpi Ni ah Sathluak hlawrnak in fund kawl an i tim.

NGAIHCHIATPINAK

Jan.9 ah Pu Hrin Thang (Thangkawh), Farhual, Jan.22 ah Pu Hei Bik, Sangte le Feb.9 ah Pu Thang Cung fapa Pa Van Ceu To(Tang 7),Innral, hna nih pumsa in an liamtakmi chungkhar hna sinah Khirhfabu le sang nih kan ngaihchiatpi hna.

-3-

Tu Kum Chin Phunpi Ni A Hlung Lai Maw?

Kum dang tawn nakin saang deuh in le hlunghlai deuh in Chin Phunpi Ni cu tuah dingin timhtuahnak an ngei. Rang cit zuamnak a um lai. Lai Paih a um lai. Leengdawh pawl nih Lai thuamthil hmuhsaknak a um lai. Lai Zunhla saknak a um lai. Tuah tawnmi hmuhsaknak phun phun a um lai. Khuang cawi a um lai i Dawrthar lei nih tuanvo lak in Pu Ram Cung fanu Nu Iang Hlei Par an cawi lai. Zotung, Zophei, Senthang Khuang cawinak hla vialte zatlang holh in an leh dih lai tiah thawng kan theih.

Kan Chin Phunpi Ni a mui a chiatertu biktu zu, zuar a si lai lo.Cun khuasak pelhnak lente celhnak (fei khawh tbk.) phun a um ti lai lo. A hohmanh zu rit khawh a si lai lo.

Khi tik ah T-shirt aa dawh ngaimi zong man fawi te in an zuar lai.

Kan Pale hruainak in Laimi lak i thleidannak puanzar a tleh ni Chin Phunpi Ni cu inn kip ah daihnak thantaar(tvH) taar cio ding a si lai. (Zilthli Thawnghla)

2006 kum Town Churches hna Thawhlawm

1. Zion 46,874,175

2. hbc 34,622,530

3. ibc 21,150,555

4. hkbc 10,578,465

5. bethel 10,059,250

NB: Bethlehem le Carson kan hngal kho rih lo.

Cozah nih GTC Sianghlei Hakha ah

Catial ngai cun a si rih lo nain cozah nih Hakha ah GTC sianghlei(Government Technological College) dirh ding in timhlamhnak an ngeih cuahmah liopi a si.TEO(Peng fimthiam cawnnak zung) nih 2006 i Matriculation Exam ah mark 330 cungin a awngmi cazin an khawmh cuahmah lio.

Zei tik sestet in thawk a si lai cu a fiang rih lo tiah thawng kan theih. (Zilthli Thawnghlat)

-4-

h Tho hi kumthar a si kho ko an ti ve. Nithla relnak ngeih tung i, Kumthar kan ngei lo ti cu sullam a ngei lo. Cucaah, kan nithla relnak i, hmanung bik thla hi Sikpaar( Sept.15 in Oct.15) siseh law, Tho thla ni 1 (Oct. 16) khi Kumthar ti cu a si hnga. Kumthar ti hi kan caah zei sullam dah a ngeih? Kum relnak a thar in kan thawk than caan a si caah lungthin, thazang , ziaza thar he sining thar i thawk ve ahcun sullam ngei ngai a si ko hgna.

COZAH LE CNF TONNAK HALKHA AH

Siangngakchia tiah zapi nih hngalh a simi Chin National Front(CNF) le Cozah karah remdaihnak kong i ceihmai ti dingin caanrem an orh liopi a si tiah thawng kan theih.

Tonnak tuah dingah Cozah lei zongin timhcia an si cang. CNF lei zong timhcia an si ve cang ko. CNF lei nih cun 2007 March 10-15 kar ahkhin Halkha ah ton an duh i atu tiang ah cun letnak le thlennawnnak cu a um rih lo. CNF lei in tonnak ah a ra ding mi hna cu minug 6-7 an si lai i Dr. Sui Khar nih a hruai hna lai tiah atu lio Remdaihnak Committee hruaitu Pu Chawn Kio sinin thawng kan theih.

Hi bantukin kap hnih tonnak lam a sialtu cu Remdaihnak Committee(Peace and Tranquility Committee) a si. 1996 kum, July 13 ni ah HBA ah rak dirhmi a si i atu lio hruaitu hna cu Pu Chawn Kio le Rev. Tluang Ceu an si. A hmasa hruaitu Rev. James Sang Awi hruainak in Bangkok (1996), Bangladesh(1997), Aizawl(1997), Victoria Camp (1997), Delhi(1999), USA(2000), Bangkok, Malay, Delhi, Aizawl(2002), le Canada(2003) ti’n CNF hruaitu hna cu an rak ton hna. Cun, atu lio hruaitu Pu Chawn Kio hruainak in 1997 ah voikhat,Victoria Camp(1998), Delhi(2000), Aizawl(2003), Bangkok(2005), le a hnu bik ah Chiangmai (2006) ti’n an ton hna tiah chungtuantu Rev. Tluang Ceu sinin thawng kan theih.

Cu thawngpang he pehtlai in Dec. 27 ni ahkhan UPC biakinn ah khuanu khuapa minung 50 hrawng tonnak an tuah i an i lawm ngai. Cun, hi tonnak a tlamtlin khawh nakhnga kan zapi in thlacam kan i bawmh cio a herh ti hi hruaitu lei saduhthah a si tiah tuanvo ngeitu hna nih Zilthli sinah an chim. (Zilthli Thawnghlat)

LUNGLAWMHNAK

Caanhman tein kan Zilthli nemte a hraan khawh nakhnga ti’n Pi Ngun Zing, Sangte, nih Ks.2000/- a kan hlutnak cungah kan lung aa lawm hringhran. @ @ @

-6-

THAWNG NGAI LE RALTHA NGAI IN (Jos.1:9)

Kum 6 nak, Vol.1, January 1, 2007

LUNGKIL AAN

Minung nih kan i ngeih khawhmi caan cu atu hi a si. Kan caah suimilam teem kip cu an thar dih. Atu hi kan rak hmuh bal rih lomi, kan rak phak bal rih lomi a si. Kan phak bal cangmi caan cu atu nai te ceo kha a si. Atu nai kan ti mi kha a liam, atu ah cun a hlun manh ko. Atu cu a thaarhlaam te, a hun chuakchom a si. Cucaah, kumthar kan timi caan ahhin kan thar hrimhrim ko. Zeizong te a thar. Kumhlun cu zeitik tal ah kir in kan vung culh kho ti bal lai lo. Lungthin thar, ruahnak thar, thazaang thar le nunnak thar in kumthar don a herh kan ti tawnmi khi a hmaan. Kan palh lo. Kan va palhnak cu Kumthar caan te ceo khi thar caan ah kan ruah sual tawn. Khi pinlei khin cun “Vaipa a laam hmun bonah a laam” than tawn.

A taktak ahcun, Caan cu a thar zungzal ko. Zinglei zurua phiah in caanrua phiah awk a tha lo. Caan hlun aa bal lo.

Kan tin khawh mual caan hi caanthar a si timi ruahnak thar he kumthar chungah lut hna usih.

A NUAM VE HRIM KO LENTECELH CU!

Kum fatin Xmas le Kumthar kar ah tuah tawnmi Khauhlun Bukipfonh Mino Hawikomhnak(KBMH) lentecelh zuamnak cu Dec. 28 ni ahkhan Khuahlun Sianglairun ah tlamtling taktak in an tuah than tiah thawng kan theih. “Thazaang in lentecelh a si caah teinak cu kan i cuh cio. Cu teinak hmuh khawh nakhnga ri khiahmi buar lo tein nawl zulh kan i zuam hna. Kan tha a ba nain kan thabaat par ah khat le khat kan i ngaithiam. Cucu dawtnak taktak a si. A karlak ah sikcaaknak zong a um pah ve. Cu nih cun kan i biataknak a langhter. Nain, a dongh ah cun lungnuam tein kan ngol than. A sungmi zong kan lung a tling. A teitu zong kan lung a tling. Cucu tanrual, lungthin khah cu a si i, kan i tinhmi zong a si” tiah Lutlai Pu Sang Chum nih Zilthli sinah a chim.

Pa volleyball ah Thlangum nih 1^NK, Kodawn nih 2 ^NK, Chinlung kheel ah Innral nih 1^NK, Sangte nih 2^NK, Table-tennis ah Hniang Cung,Kodawn nih 1^NK, Uk Tha Thang, Sangte nih 2^NK, tleengper ah Aung Kyaw Lin,Thlangum nih 1^NK, hlatper(long jump) ah Van Tha Thawng,Kodawn nih 1^NK, Tlikzuam ah Ngun Tha Peng,Farhual nih 1^NK, thirpum cheh ah Lai Cung, Thlangum nih 1^NK, thirpeer cheh ah Lian Kio,Chakum nih 1^NK ti’n an hmuh. Cun, Nu volleyball ah Chakum nih 1 ^NK, Thlangum nih 2^NK, tleengper le hlaatper ah Siang Bor Sung,Sangte nih 1^NK, tlikzuam ah Hram Len Iang,Kodawn nih 1^NK, thirpum cheh ah Ngun Hlawn Tial, Chakum nih 1^NK, thirpeer cheh ah Tha Sung(Pastor),Chakum nih 1^NK ti’n teinak an hmuh cio tiah lentecelh lei hruaitu Pa Lai Cung sinin thawng kan theih. (Zilthli Thawnghlat)

KAN LAWMHPI HNA

Dec. 15 ni ah zungzal aa daw dingin Pathian nih kut a sih cangmi hna Pa Van Chan Ceu le Nu Par Iang Zi hna cu Khrihfabu le sang nih kan lawmhpi hna.

-2-

KAN THAWNG

? Carson Gospel Team caah tutan kan i zuam khawh tawk cu Ks. 196650 a si.

? Dec. 24 ni zing pumh ah sang hlaremh zuamnak kan tuah i Thlangum nih 1^NK, Sangte nih 2^NK le Chakum nih 3^NK ,ti’n an hmuh cio.

LUNGLAWMHNAK

Mino Caruk caah ti’n “ Myanmar Encyclopedia” cawknak ah Ks.100000 a kan hlutu Pu Cung Bik cungah le Mino lentecelhnak caah ti’n Table Tennis tuknak cawknak ah ks.10000 a kan hlutu Pu Sang Chum cungah kan lung aa lawm hringhran. @ @ @

THAWNGPANG